پر اثر شارلوت مری ماتیسن

معرفی کتاب"پر" اثر شارلوت مری ماتیسن:

کتاب «پر» (The Feather) نوشته‌ی شارلوت مری ماتیسن، با ترجمه‌ی مرتضی عدالتی سردهایی و توسط انتشارات ییلاق سبز منتشر شده است. این رمان عاشقانه‌ی کلاسیک که در سال ۱۹۲۷ به زبان انگلیسی منتشر شد، پس از گذشت سال‌ها توانست جایگاه ویژه‌ای در میان مخاطبان پیدا کند و به‌ویژه در ایران به یکی از پرفروش‌ترین آثار ادبی تبدیل شود . داستان این کتاب درباره‌ی عشقی است که در بستر جامع‌ای سنتی و با چالش‌های اخلاقی متعدد شکل می‌گیرد. عنوان «پر» که بر روی جلد این کتاب نقش بسته، اشاره‌ای نمادین به سبک و سیاق داستان دارد؛ داستانی که همچون پرهای یک بال، ظریف، سبک و در عین حال استوار است. ترجمه‌ی مرتضی عدالتی سردهایی، این اثر ارزشمند را با نثری شیوا و دلنشین در اختیار مخاطبان فارسی‌زبان قرار داده است.

درباره‌ی کتاب"پر":

«پر» روایت‌گر داستان عاشقانه‌ای میان راجر دالتون، کارمند تعدیل‌کننده‌ی بیمه، و مِیویس کاترل، شخصیتی جذاب و مستقل است . داستان با محکومیت راجر به سه سال زندان به‌خاطر اختلاس از کارفرمایش آغاز می‌شود؛ حکمی که او با شانه‌هایی استوار و حتی با نوعی غرور می‌پذیرد . با پیش‌روی داستان، خواننده درمی‌یابد که این اختلاس و سرنوشت پول‌های دزدیده‌شده، راز اصلی ماجراست و هدفی والا و دگرگون‌کننده در پس آن نهفته است .

رمان در فضایی از روابط پیچیده‌ی انسانی شکل می‌گیرد. راجر که همسر و دختری نوجوان دارد، هرگز از ماجرای عاشقانه‌اش با میویس آگاه نمی‌شوند و پس از دستگیری، او را طرد می‌کنند . میویس که یک کاتولیک رومی با روحیاتی روشن‌فکرانه است، کمترین توجهی به آموزه‌های اخلاقی کلیسا ندارد و شخصیتی مستقل و سرکش از خود نشان می‌دهد .

یکی از نکات برجسته‌ی داستان، شخصیت‌پردازی عمیق و چندلایه‌ی آن است. ماتیسن در این رمان، زنی را به تصویر می‌کشد که در سن شانزده سالگی به‌اجبار با مردی بدرفتار ازدواج کرده و سرانجام، با نقشه‌ای دقیق، او را به قتل می‌رساند و مرگش را طبیعی جلوه می‌دهد. هیچ‌یک از شخصیت‌هایی که از این راز آگاه می‌شوند، کوچک‌ترین فکری به گزارش این جنایت به پلیس نمی‌کنند . این ظرافت‌های اخلاقی و به‌چالش‌کشیدن مرزهای متعارف، کتاب را به اثری متفاوت و تأمل‌برانگیز تبدیل کرده است.

درباره‌ی نویسنده کتاب:

شارلوت مری ماتیسن (۱۸۸۸ یا ۱۸۸۹ – ۱۹۳۷)، رمان‌نویس انگلیسی بود که در کورنوال انگلستان چشم به جهان گشود و در همین دیار نیز درگذشت . او در طول حیات نسبتاً کوتاه خود، پنج رمان ماندگار نوشت: «نسل میان» (۱۹۱۵)، «فرزندان سرزمین متروک» (۱۹۱۶)، «مورونا از جامه‌ی سبز» (۱۹۲۳)، «مغز در پوسته» (۱۹۲۶) و «پر» (۱۹۲۷) .

با وجود خلق آثاری ارزشمند، ماتیسن هرگز به شهرت گسترده‌ای در دوران حیاتش دست نیافت. مترجمان و منتقدان بر این باورند که ظرافت روحی او و نقدهای صریحی که به جامعه‌ی خود وارد می‌کرد، باعث شد تا خوانندگان هم‌عصرش نتوانند با او ارتباط برقرار کنند . او پس از ازدواج با استنلی ترلکلد، صاحب دو فرزند به نام‌های استیون و فلیسیتی شد و سرانجام در ۴۸ سالگی درگذشت . امروز، نسخه‌ی اصلی انگلیسی این رمان به‌سادگی در دسترس نیست و شناخت ما از آن، عمدتاً مدیون ترجمه‌های فارسی و فرانسوی است .

جملاتی برگزیده از کتاب:

· «هنگامی که از جایگاه متهم به پایین قدم گذاشت و در آن بعدازظهر تلخ از دادگاه خارج می‌شد، شانه‌هایش را راست کرد و خود را چنان برافراشت که گویی با افتخار و رضایت این کار را کرده است - چنان که انگار آنچه انجام داده بود، کاری ارزشمند و شایسته بوده است.»
· «هیچ‌یک از پول‌های دزدیده‌شده هرگز توسط مقامات بازپس‌گرفته نشد.»
· «در این کتاب حالتی از شور، احساس آرام و شاعرانه وجود دارد که باعث می‌شود خواننده آرزو کند چنین داستانی برای او نیز رخ بدهد.» 

دستاوردهای کتاب:

رمان «پر» توانسته است در طول زمان، جایگاهی ویژه در ادبیات داستانی پیدا کند. از مهم‌ترین دستاوردهای این اثر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

موفقیت در ایران: با وجود اینکه این رمان در زمان انتشارش در انگلستان با اقبال چندانی مواجه نشد، پس از چند دهه، به‌ویژه در ایران، به یکی از پرفروش‌ترین و محبوب‌ترین رمان‌ها تبدیل گردید . ترجمه‌های متعدد از این کتاب (از سال ۱۹۹۳ به بعد) نشان‌دهنده‌ی استقبال گسترده‌ای است که از آن شده است .

اقتباس سینمایی: این رمان در سال ۱۹۲۹ به فیلمی سینمایی با همین نام (The Feather) تبدیل شد. اگرچه این فیلم صامت، با وجود افزودن جلوه‌های صوتی و موسیقی پس از فیلم‌برداری، نتوانست با فیلم‌های ناطق جدید رقابت کند، اما خود این اقتباس نشان‌دهنده‌ی جذابیت داستان برای هنر هفتم است .

تحلیل‌های علمی: چندین مقاله و پژوهش علمی بر اساس این رمان نوشته شده است. پژوهشگران با رویکردهای مختلف مانند خوانش فمینیستی و فلسفی (بر اساس اندیشه‌های امانوئل لویناس) به تحلیل لایه‌های معنایی این اثر پرداخته‌اند. این مطالعات نشان می‌دهند که چگونه رابطه‌ی عاشقانه‌ی داستان، به تدریج از یک کشش نفسانی به رابطه‌ای اخلاقی تبدیل می‌شود و شخصیت زن داستان، استقلال و هویتی را که در ابتدا تحت سلطه‌ی مردان بوده است، بازمی‌یابد .

نقد و بررسی کتاب:

«پر» با وجود محبوبیت فراوان، اثری است که نقدهای متنوعی را برانگیخته است. یکی از مهم‌ترین جنبه‌های قابل‌بررسی در این کتاب، شخصیت‌پردازی غیرمتعارف آن است. ماتیسن در این رمان، مرزهای اخلاقی رایج را به چالش می‌کشد و شخصیت‌هایی را به تصویر می‌کشد که رفتارهایشان با معیارهای متعارف هم‌خوانی ندارد. از جمله، قتل یک همسر بدرفتار توسط شخصیت زن داستان و بی‌تفاوتی دیگر شخصیت‌ها نسبت به این جنایت، یکی از نکاتی است که باعث شده کتاب با نقدهایی درباره‌ی ترویج بی‌اخلاقی مواجه شود .

از منظر مثبت، منتقدان به ظرافت و عمق روان‌شناختی شخصیت‌ها اشاره کرده‌اند. شخصیت میویس کاترل، که یک زن مستقل، روشن‌فکر و سرکش است، در شرایطی خلق شده که جنبش‌های حقوق زنان در اوج خود بودند. نویسندگانی چون کیت شوپن و ادیت وارتون نیز در همین دوره به مسائل زنان می‌پرداختند . امیرهوشنگ آذر، یکی از مترجمان فارسی این کتاب، در مقدمه‌ی ترجمه‌ی خود، کتاب را سرشار از «شور، احساس آرام و شاعرانه» توصیف کرده که باعث می‌شود خواننده آرزوی تجربه‌ی چنین داستانی را داشته باشد .

برخی منتقدان معتقدند که با وجود رویکرد فمینیستی اثر، ماتیسن خود نیز گاه از نگاه‌های ضدفمینیستی رایج در قرن بیستم بی‌نصیب نمانده است . با این حال، این تناقض‌ها، خود به غنای اثر و قابلیت تأویل‌پذیری آن افزوده است. در مجموع، «پر» رمانی است که با روایت عاشقانه‌ای پرشور و شخصیت‌هایی به‌یادماندنی، توانسته است پس از سال‌ها همچنان مخاطبان خود را مجذوب کند.

این کتاب مناسب چه کسانی است ؟

· دوستداران رمان‌های عاشقانه‌ی کلاسیک: این کتاب با روایتی احساسی و شخصیت‌پردازی عمیق، برای کسانی که از داستان‌های عاشقانه‌ی پرشور لذت می‌برند، انتخابی ایده‌آل است.
· علاقه‌مندان به ادبیات با رویکرد فمینیستی: کتاب به‌خاطر شخصیت‌های قدرتمند زن و نقد سنت‌های اجتماعی، برای کسانی که به ادبیات زن‌محور علاقه دارند، بسیار جذاب است.
· خوانندگانی که به‌دنبال داستانی تأمل‌برانگیز و چالش‌برانگیز هستند: کتاب با به‌چالش‌کشیدن مرزهای اخلاقی و پرداختن به مسائل انسانی پیچیده، برای مخاطبانی که از داستان‌های سطحی فرار می‌کنند، گزینه‌ای مناسب است.
· تحلیل‌گران و دانشجویان ادبیات: لایه‌های معنایی عمیق و ظرفیت‌های بالای این رمان برای تحلیل‌های فلسفی و روان‌شناختی، آن را به منبعی ارزشمند برای پژوهشگران تبدیل کرده است.

سخن پایانی:

«پر» با ترجمه‌ی مرتضی عدالتی سردهایی و انتشار توسط انتشارات ییلاق سبز، اثری است که خواننده را به سفری در اعماق احساسات، رازها و تناقض‌های انسانی می‌برد. شارلوت مری ماتیسن در این رمان، با قلمی ظریف و نگاهی موشکافانه، داستانی آفریده که نه‌تنها روایت‌گر عشقی پرشور است، بلکه تصویری از جامع‌های در حال گذار و زنی را ترسیم می‌کند که برای یافتن هویت خویش می‌جنگد. این کتاب که در زمان خود نادیده گرفته شد، امروز به گواهی استقبال گسترده در ایران، به یکی از آثار ماندگار ادبیات داستانی تبدیل شده است. اگر به‌دنبال رمانی هستید که هم‌زمان با عشق، راز، اخلاق و جامعه‌شناسی درگیرتان کند و لحظاتی به‌یادماندنی را برایتان رقم بزند، مطالعه‌ی «پر» را از دست ندهید.