سیرک شبانه اثر ارین مورگنشترن

معرفی کتاب "سیرک شبانه":

کتاب "سیرک شبانه" نوشته‌ی ارین مورگنشترن، با ترجمه‌ی طیبه شیخی و توسط انتشارات یمنا منتشر شده است. این رمان فانتزی و عاشقانه که نخستین بار در سال ۲۰۱۱ به انتشار رسید، تأثیری نیرومند بر عموم خوانندگان و منتقدان گذاشت و نام نویسنده‌ی آن را ظرف مدت کوتاهی بر سر زبان‌ها انداخت . داستان این کتاب در فضایی سحرانگیز و مرموز روایت می‌شود و مخاطب را به سفری می‌برد پر از جادو، رقابت و عشقی فراتر از تصور. این اثر که در ادامه با استقبال بی‌نظیری روبه‌رو شد، توانست جایزه‌ی ادبی الکس را در سال ۲۰۱۲ از آن خود کند  و به یکی از محبوب‌ترین کتاب‌های فانتزی قرن بیست‌ویکم تبدیل شود.

درباره‌ی کتاب"سیرک شبانه":

داستان "سیرک شبانه" در اواخر قرن نوزدهم میلادی در شهر لندن رخ می‌دهد . محور اصلی روایت، رقابتی دیوانه‌وار میان دو استاد شعبده‌بازی است که هرکدام شاگردی جوان را برای هنرنمایی بر روی صحنه تعلیم داده‌اند. این رقابت بر روی صحنه‌ی سیرکی به نام "سیرک رویاها" (le Cirque des Rêves) شکل می‌گیرد که ویژگی منحصربه‌فردش این است که فقط شب‌ها باز می‌شود .

شخصیت‌های اصلی این ماجرا، سیلیا و مارکو، دو شعبده‌باز جوان هستند که از کودکی برای این رقابت آموزش دیده‌اند . سیلیا که دختر یکی از این استادان است، قدرت‌های شگفت‌انگیزی دارد و می‌تواند با ذهن خود اشیا را تغییر دهد. مارکو نیز که یتیمی بیش نیست، زیر نظر استاد خود، هنر خلق دنیاهای خیالی و جادویی را فراگرفته است . این دو در ابتدا به‌عنوان رقیب وارد عرصه می‌شوند، اما در طول ماجرا به یکدیگر دل می‌بازند و عشقی ممنوعه میان آن‌ها شکل می‌گیرد .

کتاب از اپیزودهای کوتاه و غیرخطی تشکیل شده که هرکدام دریچه‌ای به دنیای جادویی سیرک می‌گشایند. نویسنده با توصیفات شاعرانه و تصاویر زنده، خواننده را به تماشای چادرهای سیاه‌وسفید، باغ‌های یخی و اتاق‌های پر از آینه می‌برد که هرکدام راز و رمزی خاص دارند. در پس‌زمینه‌ی این داستان جذاب، پرسش‌های عمیقی درباره‌ی سرنوشت، انتخاب و قدرت عشق در برابر قوانین سختگیرانه‌ی رقابت مطرح می‌شود.

درباره‌ی نویسنده کتاب:

ارین مورگنشترن، نویسنده‌ی آمریکایی، متولد ۸ ژوئیه ۱۹۷۸ در ایالت ماساچوست است . او در رشته‌ی تئاتر در کالج اسمیت تحصیل کرده و علاوه بر نویسندگی، به نقاشی و تصویرگری نیز اشتغال دارد . مورگنشترن پس از فارغ‌التحصیلی در سال ۲۰۰۰، نویسندگی خود را آغاز کرد و اولین رمان خود، "سیرک شبانه"، را در سپتامبر ۲۰۱۱ منتشر نمود . این اثر با استقبال شگفت‌انگیزی روبه‌رو شد و او را به‌عنوان یکی از چهره‌های شاخص ادبیات فانتزی معاصر معرفی کرد. کتاب دوم او، "دریای بی‌ستاره" (The Starless Sea)، نیز در سال ۲۰۱۹ منتشر شد . آثار مورگنشترن با آثاری از نویسندگانی چون نیل گیمن، ری بردبری و سوسانا کلارک مقایسه شده‌اند . سبک خاص او در فضاسازی و خلق دنیاهای رویایی، او را به یکی از نویسندگان منحصربه‌فرد ژانر فانتزی تبدیل کرده است.

دستاوردهای کتاب:

کتاب "سیرک شبانه" سرشار از جملات شاعرانه و تأمل‌برانگیزی است که هرکدام می‌توانند برای مدت‌ها در ذهن خواننده باقی بمانند. در ادامه به برخی از این جملات به‌یادماندنی اشاره می‌کنیم:

· "سیرک بدون هشدار می‌رسد. هیچ اعلامیه‌ای پیش از آن نیست. فقط هست، وقتی دیروز نبود." 
· "مردم آنچه را که می‌خواهند ببینند، می‌بینند. و در بیشتر موارد، آنچه را که به آن‌ها گفته شده است." 
· "شاید بتوانی داستانی بگویی که در روح کسی ساکن شود، به خون و خود و هدفش تبدیل گردد." 
· "ما زندگی‌های عجیبی داریم، رویاهایمان را از جایی به جای دیگر دنبال می‌کنیم." 
· "آیا گاهی احساس نمی‌کنی که همیشه در خواب هستی؟" 
· "رازها قدرت دارند. و این قدرت وقتی به اشتراک گذاشته می‌شوند، کاهش می‌یابد." 
· "بهترین لذت‌ها همیشه غیرمنتظره‌ترین‌ها هستند." 
· "همه چیز زودگذر است، به خود یادآوری می‌کند. همه چیز به همان شکلی که باید باشد، است." 
· "خوب و بد بسیار پیچیده‌تر از یک شاهزاده‌خانم و یک اژدها، یا یک گرگ و یک دختر قرم‌پوش هستند. مگر نه اینکه اژدها قهرمان داستان خودش است؟ مگر نه اینکه گرگ فقط به همان شکلی رفتار می‌کند که یک گرگ باید رفتار کند؟" 

دستاوردهای کتاب:

کتاب "سیرک شبانه" موفقیت‌های چشمگیری در سطح جهانی کسب کرده است. این کتاب در طول هفت هفته در فهرست پرفروش‌ترین کتاب‌های نیویورک تایمز قرار گرفت  و جوایز متعددی از جمله جایزه‌ی ادبی الکس از انجمن کتابخانه‌ی آمریکا را در سال ۲۰۱۲ از آن خود کرد . این اثر همچنین برنده‌ی جایزه‌ی بوک بروز در سال ۲۰۱۱  و جایزه‌ی لوکس در سال ۲۰۱۲ شد  و نامزد دریافت جوایز معتبر دیگری مانند جایزه‌ی بهترین کتاب گودریدز، جایزه‌ی ادبی گاردین و جایزه‌ی ادبی اورنج گردید . این کتاب تاکنون به ده‌ها زبان زنده‌ی دنیا از جمله فارسی ترجمه شده است . این دستاوردها نشان‌دهنده‌ی جایگاه رفیع این اثر در ادبیات معاصر و توانایی نویسنده در خلق اثری است که فراتر از مرزهای جغرافیایی و زبانی، با مخاطبان در سراسر جهان ارتباط برقرار می‌کند.

تقد و بررسی کتاب :

"سیرک شبانه" از جنبه‌های مختلف مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است. از نقاط قوت برجسته‌ی این کتاب، فضاسازی شاعرانه و توصیفات جادویی آن است که بسیاری از منتقدان آن را ستوده‌اند. نویسنده توانسته است دنیایی خلق کند که خواننده مشتاق ورود به آن و ماندن در آن می‌شود . توصیفات او از چادرهای سیرک، باغ‌های یخی، اتاق‌های آینه‌ای و دیگر جاذبه‌های خیالی آنقدر زنده و ملموس هستند که گویی خواننده خود در میان آن فضاها قدم می‌زند . استفاده از رنگ‌های سیاه و سفید به‌عنوان تم اصلی سیرک، بسیار خلاقانه و هماهنگ با فضای شب‌زندگی آن است .

از سوی دیگر، برخی از منتقدان به نقاط ضعف کتاب نیز اشاره کرده‌اند. یکی از مهم‌ترین نقدها، شخصیت‌پردازی نسبتاً سطحی شخصیت‌های اصلی، به‌ویژه سیلیا و مارکو است. برخی معتقدند که با وجود توصیفات فوق‌العاده از محیط، شخصیت‌ها به‌اندازه‌ی کافی عمق ندارند و انگیزه‌های آن‌ها به‌خوبی تبیین نشده است . همچنین رابطه‌ی عاشقانه‌ی میان دو شخصیت اصلی، به‌نظر برخی خوانندگان چندان باورپذیر نیست و با سرعتی بیش از حد شکل می‌گیرد . ساختار غیرخطی داستان نیز برای برخی از خوانندگان کمی گیج‌کننده بوده است . با وجود این نقدها، بیشتر منتقدان بر این نکته اتفاق نظر دارند که "سیرک شبانه" اثری است که با تکیه بر جادوی کلمات و تخیل بی‌نهایت نویسنده، تجربه‌ای فراموش‌نشدنی را برای خواننده رقم می‌زند و برای دوستداران فانتزی و داستان‌های رویایی، گنجینه‌ای ارزشمند محسوب می‌شود.

این کتاب مناسب چه کسانی است؟

کتاب "سیرک شبانه" برای طیف گسترده‌ای از مخاطبان بزرگ‌سال و نوجوانان، به‌ویژه علاقه‌مندان به داستان‌های فانتزی و عاشقانه، انتخابی ایده‌آل محسوب می‌شود . این کتاب با اینکه با مخاطب هدف نوجوانان منتشر نشده، اما خواندن آن برای این گروه سنی نیز توصیه شده است . طرفداران آثاری از نیل گیمن، ری بردبری و سوسانا کلارک، با فضای این کتاب ارتباط خوبی برقرار خواهند کرد . همچنین، افرادی که به دنبال داستانی با نثری شاعرانه، فضایی رویایی و شخصیت‌هایی مرموز هستند، از خواندن این اثر لذت خواهند برد. عاشقان معماری، هنر و تئاتر نیز می‌توانند در توصیفات دقیق مورگنشترن از چادرها و اجراهای سیرک، نکات جذابی بیابند. با این حال، خوانندگانی که به داستان‌هایی با پیرنگ قوی و شخصیت‌های عمیق‌تر وابسته‌اند، ممکن است این کتاب چندان مورد پسندشان قرار نگیرد.

سخن پایانی :

"سیرک شبانه" اثری است که با تکیه بر جادوی کلمات و تخیل بی‌نهایت نویسنده، خواننده را به سفری فراموش‌نشدنی در دنیای رویاها و رقابت‌های عاشقانه می‌برد. ارین مورگنشترن با خلق سیرکی که فقط شب‌ها باز می‌شود و پر از شگفتی‌هایی است که در هیچ سیرک دیگری یافت نمی‌شود، توانسته است جایگاهی خاص در قلب دوستداران ادبیات فانتزی پیدا کند. این کتاب که با ترجمه‌ی طیبه شیخی و توسط انتشارات یمنا در اختیار مخاطبان فارسی‌زبان قرار گرفته است، فرصتی است برای غوطه‌ور شدن در دنیایی از جادو، رمز و راز و عشقی که از دل رقابتی مرگبار زاده می‌شود. اگر به دنبال کتابی هستید که تا مدتها پس از خواندن، تصاویر شگفت‌انگیز آن در ذهنتان باقی بماند و شما را به دنیایی فراتر از واقعیت ببرد، "سیرک شبانه" انتخابی است که از آن پشیمان نخواهید شد. این اثر، یادآوری است که گاهی زیباترین رویاها در دل شب و زیر نور مهتاب شکل می‌گیرند و جادوی واقعی، در جایی میان خیال و حقیقت جریان دارد.